Ook al is dit de zevende dag van iedere week (vanaf zondag gerekend), en zijn er meer dan 50 van zulke dagen per jaar, de Sabbat is een heilige dag - zelfs één van de belangrijkste heilige dagen in het Jodendom. Met uitzondering van de Verzoeningsdag (Jom Kipoer), is de Sabbat voor de Joden de heiligste dag, en de enige die wordt vermeld in de Tien Geboden. De naleving van de Sabbat heeft altijd een zeer belangrijke plaats ingenomen in het bestaan van het Joodse volk. Een bekend gezegde luidt dat het niet zo is, dat het Joodse volk de Sabbat heeft behouden, maar dat de Sabbat het Joodse volk heeft behouden.

Volgens de oude Joodse traditie heeft de Sabbat alles te maken met de schepping van de wereld: op de zevende dag ("Sabbat" in het Hebreeuws) rustte God van het werk van de schepping, dus dit is een heilige dag, waarop ook de mens zich dient uit te rusten van productieve werkzaamheden.

Het idee van de Sabbat - een heilige rustdag na zes dagen van zwoegen - is een van de waardevolle bijdragen van het Jodendom aan de wereldcultuur. Het heeft ook de basis gelegd voor het concept van de week als tijdseenheid. De Joodse Sabbat diende als voorbeeld voor de vastlegging van de heilige dag voor christenen (zondag) en moslims (vrijdag).

In de Joodse kalender worden de dagen geteld vanaf de zonsondergang van één dag tot de zonsondergang van de volgende dag. De Sabbat begint daarom op vrijdagavond, genaamd Erev Sabbat, en eindigt op zaterdagavond, genaamd Motsa’ei Sabbat. De exacte tijden van het begin en einde van de Sabbat zijn van tevoren vastgelegd en veranderen van week tot week en van plaats tot plaats.

De gebruiken verbonden met de Sabbat zijn talrijk en gevarieerd. Vooral is het een dag van rust, waarop iedere vorm van productief werk verboden is. Volgens de Joodse wet is iedere activiteit dat te maken heeft met vuur verboden, en religieuze Joden schakelen geen elektriciteit in of uit op de Sabbat, en ze reizen niet. Vele andere Joden, die zichzelf omschrijven als traditioneel (gematigd religieus), proberen als het even gaat reizen te vermijden, geen elektriciteit te gebruiken en niet ander productief werk te verrichten. Velen van hen nemen op de Sabbat geen telefoon op.

Voor religieuze Joden is de Sabbat een dag gevuld met gebed en brengen vele uren in de synagoge door. Een aspect van de Sabbat gebedsdienst in de synagoge is het lezen van de Thora (de eerste vijf boeken van de Bijbel - Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium). Het hele jaar door wordt er iedere week een gedeelte van de Thora gelezen. De indeling van de Thora in wekelijkse stukken is overigens de eeuwenoude originele indeling - de indeling in hoofdstukken kwam pas later. In de loop van het jaar wordt zo, Sabbat na Sabbat, de hele Thora gelezen. De voltooiing van de lezing van de Thora hoeft niet per se op een Sabbat te vallen: de achtste dag van het feest van Soekot (de zogenaamde Sjemini Atseret) is ook het feest van Vreugde in de Thora (Simchat Thora). Die dag wordt er dan weer opnieuw begonnen met het lezen van de Thora vanaf het begin.

Belangrijke informatie

Alle openbare diensten in Israël zijn gesloten op Sabbat, net als de meeste particuliere bedrijven. Het openbaar vervoer (de treinen en bussen in de meeste steden) rijdt niet, en op veel plaatsen is het niet gemakkelijk een restaurant te vinden dat open is. Radio- en televisie-uitzendingen worden echter gewoon uitgezonden.

Op plekken waar het merendeel van de bevolking seculier is, zoals in Tel Aviv en omliggende steden, is de Sabbat hoofdzakelijk merkbaar door een minimale bedrijvigheid en een beperkt vervoer. Veel seculiere gezinnen verlaten op Sabbat de steden voor ontspanning en recreatie in de natuur. In religieuze wijken echter (in grote delen van Jeruzalem) wordt de godsdienstige betekenis van de Sabbat als een heilige dag zeer streng nageleefd. Veel straten zijn dan afgesloten voor het verkeer, waardoor men alternatieve routes en omwegen dient te vinden om van de ene plaats naar de andere te komen.